VITA SANCTI CADOCI

English Text

Incipit prefatio (in uitg) beatissimi Cadoci, qui et Sophie, episcopi et martyr(i)s Beneuentane ciuitatis.

Quondam in quibusdam finibus Brittannice regionis, que Demetic[a] uocabatur, quidam regulus, nomine Gliuguis, regnabat, a quo tota ipsius regionis monarchia omnibus diebus uite sue Gleuguissig nuncupabatur, qui x liberos progenuisse fertur, cuius primogenitus Gunleius uocabatur, a cuius etiam nomine post patris obitum ipsa quam rexit patria Gundliauc usque in presentem diem uocatur, cuius germani, ut ingenui et bone indolis, fratres natalicio more pacifice diligenterque patrium regnum inter se secundum eorundem numerum, unicuique suam prouinciam, diuiserunt, excepto solum iii° Petroco, qui transitoriam pro perpetua spreuit hereditatem, quorum nomina cum prouinciis sibi adiacentibus hec sunt. Primogenitus quippe Gundleius primariam regni genitoris sui sedem, uidelicet Gundliauc, sortitur, Etelic autem obtinuit Etelicchion; Poul, Pennichen; Seru, Seruguunid; Gurai, Gurinid; Mar, Margan; Cettil, Chettgueli; Cornouguill, Cornoguatlaun; Metel, Crucmetil. Petrocus autem unus ex eis patrem cum illis non accepit, quum quidem huius seculi uanitates momentaneasque respuens illecebras penitus, sanctorum exemplo patrum mundana pro celestibus uilipendere, Deo firmiter cepit adherere, patriam germanos cuncta quoque mundana demum deserere; peregrinus quoque nutu Dei in terram Cornubiensium ad territorium, quod uocatur Botmenei, tandem peruenit, ibidemque in tota uita eius Deo deuotissime seruiuit, sed et maximum monasterium eodem in eius honore constructum est, atque festiuitas eiusdem uenerabiliter uelut precipue sanctorum solempnitates celebratur ii Nonis Junii.
Explicit Prefacio.

Incipit prologus in uita eiusdem sancti.

Post multum uero temporis interuallum prefatus rex Gundleius, iam regno fretus, quandam nobilissimis ortam natalibus puellam eleganti quidem specie, sed et forma ualde decoram sericisque redimitam uestibus, cuius nomen Guladus, cuiusdam reguli filiam, qui uocabatur Brachanus, pro eius dulcissima fama flagranti affectu sibi legittimo copulari coniugio gestiuit. Exin quam plures ad patrem uirginis direxit legatos, quo sibi eandem in coniugem despondi obnixius postularent. Pater uero puelle,accepta legatione indignatus, furoreque repletus, filiam suam illi despondere renuit, atque nuntios despexit, eosdemque sine honore dimisit, quod nimis egre ferentes, atque domino suo nuntiantes queque erga eos acta fuerant, redierunt. Quo audito, rex nimia debachans furia, trecentos quamtocius armauit uernulas, quo premissam puellam ui raperent. Deinde protinus iter arripientes ut ad prescripti reguli curiam uentum est, que uocatur Talgard, memoratam uirginem ante conclauis sue ianuam cum ipsius sororibus sedentem pudicisque sermonibus uacantem repperiunt, quam statim ui capientes, festinato cursu regrediuntur. Quo accepto, genitor ipsius Brachanus dolore cordis tactus intrinsecus amissionem karissime nate lugens, uocauit in auxilium sibi cunctos amicos et concessores suos ad eruendam natam suam. Conuenientibus autem uniuersis auxiliariis suis, citatis cursibus persequitur hostem suosque complices. Quos, cum conspexisset Gundleius, iussit sibi sepius dictam puellam afferi, illamque secum equitare fecit. Ipse quidem haut fugiendo, ceterum pedetentim secum gestans adolescentulam in equo, exercitum precessit, suos milites exspectando et ad bellum uiriliter hortando. Brachanus uero cum suis immitem regem suos quoque satellites audacter aggrediens, prostratis ducentis, persecutus est eos usque ad collem, qui est in utriusque patrie confinio, qui Brittannica lingua Bochriucarn nuncupatur, quod maxilla lapidee uie interpretatur. At ubi Gundleius corpore incolumis cum prenotata uirgine, licet plurima strage mestus preliando cum aduersariis, terminos terra sue attigisset, ecce, tres heroes strenui, Arthurus cum duobus equitibus suis, Cei, uidelicet, et Bedguir, super cacumen supradicti collis cum alea ludentes consedere. Illis enimuero cernentibus regem cum puella sibi apropinquantem, Arthurus ilico libidine in amorem adolescentule nimium succensus, ac iniqua cogitatione plenus, consodalibus inquid, 'Scitote me uehementer in concupiscentiam puelle huius, quam ille miles equitando deuehit, accendi.' At illi prohibentes eum dixerunt, 'Absit a to tantum scelus patrari, nos enim solid sumus inopes anxiosque iuuare. Quocirca huic angustato prelio certaminis concurrentes cicius subueniamus.' At ille, 'Quum ambo mauultis ei succurrere quam puellam mihi ab eo uiolenter dirripere, pergite obuiam eis, ac quis illorum sit heres diligenter huius term sciscitamini.' Illis autem confestim abeuntibus et pro regis precepto sciscitantibus, Gundleius respondit, 'Testante Deo et omnibus Brittannorum peritissimis, istius term heredem me esse profiteor.' Reuersisque nunciis ad dominum suum, retulerunt que ab illo audierant. Turn, Arthuro sociisque eius armatis, in hostes Gundleii irruunt, eosque uersis tergis cum magna confusione ad patrium solum fugauerunt. Tunc Gundleius, per patrocinium Arthurii triumphans, ad suum palacium cum prescripta uirgine Gladusa perrexit, quod erat situm in illo colle, qui ab eius nomine deinceps uocabulum Brittannice Altgundliu, id est, Collis Gundleii, accepit. Nam a Gundleio Gunliauc, a Brachano uero Brecheniauc uocatur.